Thông tin chất liệu
Chất liệu khuyên tai — hiểu đúng trước khi chọn
Tổng hợp từ tiêu chuẩn vật liệu (ASTM), quy định của EU, FTC Hoa Kỳ và các bài tổng quan khoa học — mỗi ý có số nguồn để Bạn tự kiểm tra. Chất liệu từng sản phẩm Jesse ghi theo thông tin nhà sản xuất.
Titanium F136 / Titanium G23
Hợp kim titan Ti-6Al-4V ELI — nhẹ, cứng, màu bạc xám tự nhiên, không xỉn màu.
- Là gì
- ASTM F136 là tiêu chuẩn vật liệu cho hợp kim titan Ti-6Al-4V ELI (khoảng 6% nhôm, 4% vanadi, phần còn lại là titan, giới hạn chặt tạp chất). "Grade 23" (G23) là tên gọi khác của cùng hợp kim này. Tiêu chuẩn này vốn đặt ra cho vật liệu dùng trong cấy ghép phẫu thuật.[1]
- Vì sao bền màu
- Khi gặp không khí, bề mặt titan tự tạo một lớp oxit TiO₂ rất mỏng (cỡ 2–5 nanomet). Lớp này trong suốt nên ta thấy đúng màu bạc xám của kim loại, và tự hình thành lại khi bị trầy — vì vậy titan không bị xỉn đen như bạc hay bong màu như hàng mạ.[2],[3]
- Với da nhạy cảm
- Thành phần hợp kim theo tiêu chuẩn không có niken. Các tổng quan khoa học ghi nhận ca dị ứng titan rất ít được báo cáo, dù không phải là không có.[1],[4]
- Trầy xước
- Titan vẫn trầy xước nhẹ theo thời gian đeo — đó là vết trên bề mặt, không phải đổi màu.[3]
Tại Jesse: Jesse ghi "Titanium F136" / "Titanium G23" theo thông tin nhà sản xuất. Bản màu bạc là màu tự nhiên của titan (không mạ); bản màu vàng là titan được mạ vàng — xem mục Lớp màu.
Thép 316L (thép không gỉ)
Thép không gỉ có crom và molypden — cứng, bền, giá dễ chịu, có niken trong thành phần.
- Thành phần
- Theo tiêu chuẩn ASTM A240: khoảng 16–18% crom, 10–14% niken, 2–3% molypden, cacbon thấp (≤ 0,03% — chữ "L" là Low carbon), còn lại là sắt.[5]
- Vì sao không gỉ
- Crom tạo lớp oxit thụ động trên bề mặt; molypden giúp thép chịu ăn mòn tốt hơn trong môi trường có muối như mồ hôi. Màu bạc là màu tự nhiên của thép.[3],[5]
- Về niken
- Niken là nguyên nhân dị ứng tiếp xúc rất thường gặp, và khuyên tai là nguồn tiếp xúc hay gặp. Trong thép 316L niken nằm trong hợp kim nên lượng thoát ra thấp, nhưng phụ thuộc chất lượng thép và độ hoàn thiện bề mặt. EU giới hạn niken thoát ra từ phần xỏ qua lỗ tai ở 0,2 µg/cm²/tuần (đo theo EN 1811). Ai đã biết mình dị ứng niken nên ưu tiên Titanium.[9],[7],[8]
- Khác thép cấy ghép
- Thép dùng cho cấy ghép theo ASTM F138 là bản nấu lại chân không, thành phần chặt hơn (niken 13–15%). Thép 316L trang sức thông thường không mặc định đạt tiêu chuẩn này.[6]
Tại Jesse: Thép 316L ở Jesse dùng cho thân khuyên (phần xỏ qua tai). Với SP có mặt trang trí bằng đồng, bảng thông số ghi riêng "Thân khuyên: Thép 316L · Mặt khuyên: Đồng".
Bạc 925 thời trang
Hợp kim bạc — sáng trắng, mềm hơn titan / thép, có thể xỉn màu theo thời gian.
- Ký hiệu 925
- Theo quy ước ngành trang sức quốc tế, "925" (sterling silver) chỉ hợp kim mà bạc chiếm 925 phần nghìn, phần còn lại thường là đồng để bạc cứng hơn.[11],[10]
- Vì sao bạc bị xỉn
- Bạc phản ứng với hợp chất lưu huỳnh trong không khí (chủ yếu khí H₂S) tạo lớp bạc sunfua màu vàng nâu → đen; phần đồng trong hợp kim cũng tạo đồng sunfua. Không khí càng ẩm thì bạc càng nhanh bị xỉn. Đây là phản ứng bề mặt, lau bằng khăn đánh bạc là sáng lại.[10]
- Lỗ mới xỏ
- Bạc không nằm trong nhóm chất liệu được khuyến nghị cho lỗ mới xỏ hoặc chưa lành.[16]
Tại Jesse: SP Bạc 925 ở Jesse làm toàn bộ bằng bạc. Jesse ghi "Bạc 925 thời trang" theo thông tin nhà sản xuất — không cam kết hàm lượng bạc. Cất trong túi kín, tránh nước hoa, nước biển để bạc lâu xỉn.
Đồng (mặt khuyên trang trí)
Dễ tạo hình chi tiết, đính đá — ở Jesse chỉ làm phần mặt trang trí, luôn có lớp mạ màu.
- Vì sao dùng đồng
- Đồng mềm, dễ đúc thành hình hoa, bướm, ngôi sao, giữ đá chắc — những chi tiết khó làm bằng titan hay thép.
- Vệt xanh trên da
- Khi lớp mạ mòn, đồng gặp mồ hôi tạo muối đồng màu xanh và có thể để vệt xanh trên da. Vệt này không nguy hiểm, rửa bằng xà phòng là hết.[13]
Tại Jesse: SP có đồng ở Jesse là loại mặt khuyên đồng + thân khuyên Thép 316L hoặc Titanium: phần xỏ qua tai là thép / titan, đồng chỉ chạm ngoài da. Bảng thông số ghi rõ từng bộ phận.
Lớp màu: màu tự nhiên, mạ vàng và titan điện phân
Cùng là "màu vàng" nhưng có nhiều cách làm — độ bền và độ sáng khác nhau.
- Màu tự nhiên
- Màu bạc của Titanium, Thép 316L và Bạc 925 là màu của chính kim loại — không có lớp phủ nên không bong. (Bạc vẫn có thể xỉn, xem mục Bạc 925.)[3],[10]
- Mạ vàng
- Lớp vàng phủ lên kim loại nền, rất mỏng — theo hướng dẫn của FTC Hoa Kỳ, "gold electroplate" chỉ cần dày từ 0,175 micromet. Lớp mạ mòn dần khi đeo, chỗ cọ xát (chốt, mặt sau) mòn trước, rồi lộ màu kim loại nền: trên titan / thép là màu bạc xám, trên đồng là màu đồng.[12]
- Titan điện phân (anod hoá)
- Đây không phải lớp kim loại màu mà là lớp oxit trong suốt: độ dày lớp oxit (do điện áp quyết định) làm ánh sáng giao thoa thành màu. Màu "vàng" nằm ở lớp oxit mỏng nhất nên ra tông đồng / vàng rơm, không có ánh kim sáng của vàng; màu cũng nhạt dần khi gặp hoá chất, mồ hôi.[14],[2]
- Lỗ mới xỏ
- Trang sức mạ vàng không nằm trong nhóm được khuyến nghị cho lỗ mới xỏ — lớp mạ mòn và bong vụn được.[16]
Tại Jesse: Màu vàng ở Jesse là MẠ VÀNG (không phải vàng thật, không phải titan điện phân) — Jesse chọn mạ vì sáng và bắt sáng hơn. Phân loại mạ vàng hợp với lỗ đã lành; lỗ mới xỏ nên chọn bản màu bạc tự nhiên.
Đá CZ (Cubic Zirconia)
Đá tổng hợp lấp lánh, cứng — không phải kim cương.
- Là gì
- Cubic zirconia là zirconi oxit tổng hợp trong phòng thí nghiệm, độ cứng khoảng 8,5 trên thang Mohs 10 bậc — cứng, khó trầy nhưng vẫn có thể mẻ khi va đập mạnh.[15]
Tại Jesse: Jesse ghi đúng "đá CZ" / "zircon" / "pha lê" theo từng SP.
Câu hỏi thường gặp
Khuyên titanium mạ vàng có bị phai màu không?
Có. Lớp mạ vàng rất mỏng nên mòn dần khi đeo, chỗ cọ xát như chốt và mặt sau mòn trước. Khi mòn, bên dưới lộ ra màu bạc xám của titan — titan không bị đen hay xanh như hàng mạ trên nền đồng.
Khuyên titanium màu bạc có bị xỉn đen không?
Không xỉn đen như bạc. Màu bạc là màu tự nhiên của titan, được lớp oxit trong suốt tự hình thành bảo vệ. Đeo lâu có thể có vết trầy nhỏ trên bề mặt, không phải đổi màu.
Vì sao Jesse dùng mạ vàng mà không dùng titan điện phân màu vàng?
Màu vàng của titan điện phân (anod hoá) là màu do ánh sáng giao thoa qua lớp oxit mỏng, ra tông đồng / vàng rơm và không có ánh kim sáng. Mạ vàng cho màu vàng sáng, bắt sáng hơn — đổi lại lớp mạ sẽ mòn dần.
Thép 316L có niken không?
Có, khoảng 10–14% theo tiêu chuẩn. Niken nằm trong hợp kim nên lượng thoát ra thấp, nhưng người đã biết mình dị ứng niken nên chọn Titanium.
Khuyên "Thân khuyên: Thép 316L, Mặt khuyên: Đồng" nghĩa là gì?
Phần xỏ qua lỗ tai (thân / chốt) làm bằng thép 316L; phần trang trí phía trước (hoa, bướm, đá…) làm bằng đồng có lớp mạ màu. Đồng không phải lớp mạ lên thân, và không đi qua lỗ tai.
Bạc 925 bị xỉn đen có sao không?
Không sao — đó là lớp bạc sunfua do bạc gặp hợp chất lưu huỳnh trong không khí. Lau bằng khăn đánh bạc là sáng lại; cất trong túi kín để bạc lâu xỉn hơn.
Nguồn tài liệu
- [1]ASTM F136 — Wrought Titanium-6Aluminum-4Vanadium ELI Alloy (UNS R56401)ASTM International (bản phát hành qua DIN Media)
- [2]Evolution of anodised titanium for implant applicationsPubMed Central — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH)
- [3]Corrosion of Metallic Biomaterials: A ReviewPubMed Central — NIH (tạp chí Materials, 2019)
- [4]Titanium: a review on exposure, release, penetration, allergy, epidemiology, and clinical reactivityFage S.W. và cộng sự — tạp chí Contact Dermatitis, 2016
- [5]Stainless Steel 316/316L — thành phần hoá học theo ASTM A240Bảng thông số kỹ thuật vật liệu (UPMET)
- [6]ASTM F138 — Wrought 18Chromium-14Nickel-2.5Molybdenum Stainless Steel Bar and WireASTM International
- [7]EU harmonizes EN 1811:2023 for nickel restriction under REACH (Annex XVII, mục 27)SGS
- [8]Nickel Directive — giới hạn niken thoát ra 0,2 / 0,5 µg/cm²/tuầnWikipedia (tổng hợp văn bản EU)
- [9]Nickel allergy — Symptoms and causesMayo Clinic
- [10]Understanding how silver objects tarnishViện Bảo tồn Canada (Canadian Conservation Institute) — Chính phủ Canada
- [11]Guides for the Jewelry, Precious Metals, and Pewter Industries (16 CFR Part 23)Uỷ ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) — eCFR
- [12]16 CFR § 23.3 — Misrepresentation as to gold content (gold electroplate)FTC — Cornell Law School LII
- [13]You asked, we answered: Why does some jewelry turn my skin green?Nebraska Medicine (bệnh viện Đại học Nebraska)
- [14]Surface Modification of Titanium – Part 3 – Anodizing: Applications, Mechanism, MorphologyTạp chí WOMag — Leuze Verlag
- [15]An Introduction to Simulants or Imitation Gem MaterialsViện Đá quý Hoa Kỳ (GIA)
- [16]Body piercing materials — tổng hợp khuyến nghị của Hiệp hội Thợ xỏ khuyên Chuyên nghiệp (APP)Wikipedia
Chưa chắc chất liệu nào hợp với Bạn?
Nhắn Jesse tình trạng lỗ tai và da của Bạn — Jesse gợi ý mẫu phù hợp.
* Jesse bán trang sức thời trang, không có dịch vụ xỏ khuyên. Nội dung là thông tin chất liệu, không thay thế tư vấn của bác sĩ da liễu khi da có dấu hiệu bất thường.